Tuinen, bossen en doolhoven keren voortdurend terug in het werk van Dolf Zwerver. In die herkenbare omgeving laat hij de werkelijkheid vaak ongemerkt kantelen: vertrouwd op het eerste gezicht, maar met iets raadselachtigs of bijna sprookjesachtigs.
Dolf Zwerver was een autodidact die vrijwel zijn hele kunstenaarsleven in Utrecht woonde en werkte. Hij werd op 27 februari 1932 geboren in Nijehaske en bracht zijn vroege jeugd door in het Friese Oranjewoud. Vlak voor de Tweede Wereldoorlog verhuisde het gezin naar Utrecht.
Voordat hij zich volledig op de schilderkunst richtte, werkte hij onder meer als reclameschilder en timmerman. In 1965 won hij een wedstrijd voor zondagsschilders van het tijdschrift Eva. De publiciteit rond die wedstrijd betekende zijn landelijke doorbraak als schilder. Zwerver was aangesloten bij het Utrechtse Genootschap Kunstliefde.
In de schilderijen van Zwerver is de werkelijkheid herkenbaar, maar zelden helemaal logisch. Mensen en dieren bevinden zich in besloten tuinen, tussen hoge hagen, in bossen of doolhofachtige landschappen. Soms duiken merkwaardige hoofddeksels, fabeldieren of andere onverwachte figuren op. Juist die combinatie van nauwkeurig schilderen en onwaarschijnlijke situaties geeft zijn werk zijn karakter.
Zijn vroege werk werd in verband gebracht met naïeve kunst. Later werd zijn schilderkunst vaker omschreven als surrealistisch of magisch-realistisch. De landschappen grijpen deels terug op zijn jeugd in Oranjewoud; ook landgoed Rhijnauwen bij Utrecht vormde een belangrijke inspiratiebron.
Een van zijn bekendste werken is het monumentale Groot Drieluik Sanssouci, waaraan hij verspreid over ongeveer tien jaar werkte. Het drieluik bevindt zich tegenwoordig in het stadhuis van Utrecht. Zijn beeldwereld sprak ook dichter Ingmar Heytze aan, die schilderijen van Zwerver voor verschillende boekomslagen gebruikte.
Werk van Dolf Zwerver bevindt zich in de collecties van het Centraal Museum in Utrecht en het Rijksmuseum. Zijn schilderijen zijn nog altijd geliefd bij particuliere verzamelaars. In 1973 wijdde het Gemeentemuseum Arnhem een solotentoonstelling aan zijn werk. Ook Slot Zeist besteedde meerdere malen uitgebreid aandacht aan Zwerver, onder meer met grote tentoonstellingen in 1994 en 2002–2003 en een herdenkingstentoonstelling in 2010.
