Een clown, een oud stuk speelgoed, een dood vogeltje of een kaal Spaans landschap: Jan van Heel kon heel verschillende onderwerpen tot uitgangspunt van een schilderij maken. Vaak koos hij voor dingen waarin iets kwetsbaars, verlaten of melancholisch school. Ook zijn manier van schilderen veranderde door de jaren heen: van herkenbare figuratie naar een vrijere schilderwijze, waarbij vooral zijn Spaanse landschappen steeds verder richting abstractie gingen.
Johannes Jacobus (Jan) van Heel (1898–1990) werd geboren in Rotterdam. Hij volgde de avondopleiding tekenen aan de Rotterdamse Academie van Beeldende Kunsten en werkte later als tekenleraar in Den Haag.
In het vroege werk van Van Heel keren stadsgezichten en vooral clowns regelmatig terug. Parijs speelde daarin een belangrijke rol. Zijn stadsgezichten tonen niet zozeer het bruisende Parijs, maar eerder een stille en soms sombere stad. De clown werd een van zijn meest herkenbare onderwerpen en bleef ook later in zijn loopbaan terugkomen. Kunstmuseum Den Haag bezit onder meer De clown uit 1941, Parijs stadsgezicht uit 1945–1946 en Kop van een clown uit 1952.
Na zijn verblijf in Parijs in 1946–1947 kwamen vanaf de jaren vijftig ook onderwerpen als oude speeltjes en een oud klaslokaal in zijn werk naar voren. Zo werd ook zijn medelijden met een dood vogeltje aanleiding voor een schilderij. Deze onderwerpen maken een niet meer weg te denken deel uit van zijn oeuvre.
Vanaf het midden van de jaren vijftig reisde Van Heel veel naar Spanje en Noord-Italië. Vooral het Spaanse landschap bracht een duidelijke verandering in zijn schilderkunst. Het landschap werd vereenvoudigd tot grote vormen en vlakken en aardkleuren gingen een belangrijke rol spelen. De werkelijkheid bleef het uitgangspunt, maar in deze landschappen kwam Van Heel steeds dichter bij abstractie.
Van Heel was nauw betrokken bij het Haagse kunstleven. Hij was lid van Pulchri Studio en medeoprichter van onder meer Verve en Fugare, twee groepen die een belangrijke rol speelden binnen de Nieuwe Haagse School.
Zijn werk werd veelvuldig tentoongesteld en bevindt zich in verschillende Nederlandse museumcollecties, waaronder die van Kunstmuseum Den Haag, het Stedelijk Museum Amsterdam, Museum Boijmans Van Beuningen, het Van Abbemuseum en Museum Maassluis. In Museum Maassluis vormt zijn werk samen met dat van enkele andere Nederlandse figuratieve kunstenaars een kern van de kunstcollectie.
In 2025 was werk van Van Heel opnieuw te zien in Kunstmuseum Den Haag tijdens de tentoonstelling Nieuwe Haagse School – Bovenal vrij, waarin de Haagse kunstwereld van de naoorlogse periode centraal stond.
